Thuja

 

Thuja occidentalis (bot.) - westerse levensboom

Thuja orientalis - oosterse levensboom

(Northern, eastern) white cedar (Eng.)

Thuja du Canada, cèdre noir (Frans)

Abendländischer (Amerikanischer) Lebensbaum, Hecken-Thuja (Duits)

 

Cupressaceae – cipresfamilie

vruchten van Thuja occidentalis

 

Deze groen blijvende boom komen we in Europa in parken, tuinen, op kerkhoven, maar zelden in bossen tegen. Hij is gemakkelijk te snoeien en daarom geschikt als haag. In Noord-Amerika is hij een belangrijke houtleverancier. Hij maakt op mij een wat statische indruk. Ik ben er daarom niet dol op. Maar ik heb ontdekt dat vogels graag tussen de takken hun nesten bouwen, want door hun dichtheid geven zij bescherming voor nestrovers. Bonte soorten maken een wat vriendelijkere indruk.

Thuja elegantissima

Herkomst

De westerse levensboom is inheems in Noord-Amerika, de Oosterse in Oost-Azië. Hij wordt bij ons als sierboom aangeplant.

 

Naamgeving

Het woord occidentalis betekent vanuit het westen (geïmporteerd). Thuja is de oude Griekse naam voor een Noordafrikaanse boom met welriekend hout. De aromatische stoffen uit deze boom werden gebruikt voor offeranden (een Grieks woord voor ‘offeren’is ‘thujo’). Nog steeds wordt een thujasoort voor deze doeleinden gebruikt, namelijk de oosterse levensboom, die in de oriënt groeit. Over de naam levensboom zijn er verschillende opvattingen. Misschien houdt hij verband met een boom in het paradijs, de Hof van Eden. Het is ook mogelijk dat de levensboom zij naam aan de medicinale toepassingen te danken heeft. Door Indianen en kolonisten in Noord-Amerika werd hij namelijk gebruikt voor de behandeling van scheurbuik. Hij redde dus levens.

kegels van Thuya plicata

 

Plantkenmerken

De westerse levensboom is een tot 20 m hoge, vaak meerstammige naaldboom met een kegelvormige kroon. In de Noordamerikaanse staten Washington en Oregon vindt men thuja's van 60 m hoog. De twijgen staan waaiervormig om de stam heen. Zij vormen grote groene vlakken. De onderzijde is duidelijk lichter gekleurd dan de bovenzijde en de schubvormige blaadjes zijn voorzien van bultige ronde kliertjes. In de winter zijn deze bruingroen. Zij ruiken bij kneuzing aromatisch.

De bloemen worden al in het najaar gevormd. Ze zijn maar 1-2 mm groot en zeer onopvallend. Op een leeftijd van ca. 6 jaar begint de boom kegels te produceren die eerst groen, later bruin zijn. Ze zijn langwerpig, eivormig, tot 12 mm lang en gesteeld met 8 tot 10 leerachtige schubben. De zaadschubben ontspringen alle aan de voet van de kleine, rozenbottelachtige kegeltjes. Een tweede karakteristieke eigenschap van alle thuja’s op één na is de typische, harsachtige geur. Deze wordt verspreid door het schubvormige blad. De topscheut staat rechtop.Thuja plicata

 

De schors is rood tot grijsbruin. De zachte lengtevezels schilferen af.

De oosterse levensboom is een kleine, tot 12 m hoge, vaak meerstammige naaldboom of struik. Hij lijkt verder op de westerse levensboom. De kegels hebben aan de top haakvormige gespoorde schubben en worden bij rijping houtig.

Thuja orientalis, de oosterse levensboom, mist de doordringende geur en wordt bij ons minder vaak aangeplant dan de westerse. Hij is de enige met zwak gebogen, doornige uitsteeksels aan de zaadschubben.

Thuja’s groeien zeer langzaam. Na 50 jaar zijn zij vaak niet hoger dan 12 m. Zij kunnen op een gunstige plek en ongestoord 800 jaar oud worden. Zij ontwikkelen in de loop der jaren een ingewikkeld wortelsysteem waardoor zij in staat zijn uit de kleinste rotsspleten water te halen. Thuja's zijn zeer gevoelig voor vuur door het hoge gehalte aan etherische olie.

 

De reuzen-levensboom (Thuja plicata) kan in zijn stamland (westelijk Noord-Amerika) 60 m hoog worden . In het wild wortelen de takken van omgevallen bomen opnieuw. Zo kunnen hele kolonies jonge planten ontstaan die de originele stamvader omringen.

vruchten van Thuja orientalis

Gebruik

Het hout van de thuja kan goed tegen vocht. Indianen hebben vroeger van thujastronken kano’s en totempalen gesneden. Het hout wordt ook veel gebruikt voor buitenwerk zoals dakbeschotten, puibetimmering, kozijnen, deurposten en kassen.Thuja’s zijn ideale gewassen voor lage of hoge hagen.

 

Medicinaal is de etherische thujaolie van betekenis. Deze werkt slijmoplossend, stimuleert het immuunsysteem en de gezonde werking van de hartspier.

Uitwendig toegepast is de etherische thujaolie een middel tegen wratten . Uit de bladeren betrekt de farmaceutische industrie medicijnen tegen kanker, infectie, overmatige transpiratie en een vette huid.

Omdat de thuja zeer lang leeft, wordt hij vaak gebruikt voor klimaatonderzoek.

 

Soorten

Thuja occidentalis, de westerse levensboom, is de eerste boom van Amerikaanse oorsprong die in Europa werd gekweekt. Zijn winterhardheid heeft de westerse levensboom te danken aan het zijn vermogen om bij koud weer het pigment anthocyaan aan te maken waardoor de blaadjes een vaalbruine kleur krijgen. Intussen is het gelukt een aantal variëteiten te kweken met een constante groen of gele kleur:

Thuja 'Wintergreen'    Thuja 'Elegantissima'    Thuja standishii   

Thuja 'Wintergreen’ is een dichte, heldergele struik.

 

Thuja ‘Spiralis’ is slank, compact en donkergroen.

Thuja plicata, de reuzenlevensboom, is groener, glanzender en voller en geschikt als solitair op een gazon. Oude exemplaren hebben takken die op de grond rusten en wortels gevormd hebben. Thuja 'Zebrina'

 

De cultivar Thuja‘Zebrina’ is een bonte soort. Meestal worden voor tuinen de bonte soorten gekozen. De meest bekende goudgele vorm is Thuja ‘Elegantissima’.

Thuja standishii, de Japanse levensboom, is zeldzamer dan de verwante, eveneens uit Japan afkomstige Thujopsis, die nog kunstmatiger uitziet dan alle anderen thuja’s: keurig in de vorm, glimmend, met aan de bovenkant helder geelgroene, aan de onderzijde zilverwitte schubvormige blaadjes. Deze boom kan 18 m hoog worden. Maar dat duurt lang.

.

            

Startpagina        Naaldbomen