Hulst

Ilex aquifolium (bot.)

Holly of holly tree (Eng.)                                                                       

Houx (Frans)

Stechpalme  (Duits)

 

Aquifoliaceae - hulstfamilie

Hulst is een groenblijvende struik of boom. Hij is een aanwinst voor de tuin omdat hij voor groen zorgt tijdens de wintermaanden en omdat hij ons met zijn rode of gele bessen decoratief materiaal voor kerststukjes levert.

Verspreiding

Hust is inheems  in West -, Midden - en Zuid-Europa, Noord-Afrika, West-Azië tot China. Hij kan onder gunstige omstandigheden 15 m hoog worden.  Hij groeit op vrij voedselarme en niet te droge zandgronden. Hij heeft een voorkeur voor een lichte standplaats, maar we vinden hem ook vaak als ondergroei in bossen, meestal in eiken-beukenbossen en als siergewas in tuinen, parken en houtwallen. In Nederland staan de meeste hulsten in Drenthe. Hier groeien meer dan 15 meter hoge hulsten. Belangrijke populaties vinden we ook in Zuid-Friesland, de Veluwe, Zuid-Limburg, de Voerstreek en de Vlaamse Ardennen. Het is een karakteristieke struik voor oude boerderijhagen.

Naamgeving

Het  Latijnse woord ilex is afgeleid van quercus ilex= steeneik omdat de bladeren van de gewone hulst enigszins op die van de eik lijken. De soortnaam aquifolium betekent met naalden aan de bladrand en werd al gebruikt door de Romeinse schrijver Plinius de Oudere. Vroeger noemde men de hulst ook scherpe hulst of groene hulst omdat de boom in de winter zijn bladeren houdt. Huls is een oud Germaans woord en betekent steken, prikken. De letter t werd pas in de 16e eeuw toegevoegd. Uit het Oud-Engelse woord holegn werd holly. Hollywood betekent dus hulstbos. Plaatsnamen die naar de vroegere aanwezigheid van hulsten verwijzen zijn Hulshorst in Gelderland en Hulshout in Vlaanderen.

 

Plantkenmerken

Ongesnoeid heeft hulst een kegelvormige kroon. De bladeren zijn hard, leerachtig, glanzend donkergroen, eivormig tot elliptisch en voorzien van puntige, pijnlijk stekende dorens. Deze zijn voorzien van een waslaag waardoor waterverlies voorkomen wordt. Kleinere struiken hebben alleen maar bladeren met dorens, maar wanneer hij zich tot een boom ontwikkelt heeft, ontbreken de dorens vanaf een hoogte van ca. 1,80 m.

De bladeren blijven 2-3 jaar aan de boom en worden dan in het voorjaar afgeworpen nadat zich al nieuwe ontwikkeld hebben.

Hulst is tweehuizig, d.w.z. dat er mannelijke en vrouwelijke bomen zijn die onder gunstige omstandigheden 300 jaar oud kunnen worden. De kleine porseleinwitte, zwak geurende bloemen verschijnen in mei. Zij staan in schermpjes bij elkaar in de bladoksels van het oude schot. Toch zou ik mijn hoofd maar liever niet in hulsttakken steken! De bloemen worden door bijen bestoven.

De vruchten die zich bij de vrouwelijke hulst ontwikkelen, zijn erwtengroot, koraalrood en blijven de hele winter aan de boom zitten.

Voor mensen zijn de bessen giftig, maar sommige vogels (appelvinken en lijsterachtigen)eten ervan zonder nare gevolgen.

 

   

Symboliek

In Groot-Brittannië speelt de hulst een belangrijkere rol dan in Nederland en België, voor al rond de kersttijd. Hij symboliseert liefde en hoop.

 

Plantadvies

Hulst groeit het best op vochtige, voedselrijke, kalkarme grond. Hij doet het goed in halfschaduw, maar hoe meer licht, hoe intenser groen het loof. De meeste hulstsoorten zijn langzame groeiers. De beste planttijd is het voorjaar. Soms gebeurt het dat hulst na het planten bladeren afgooit. Dat geeft niet, want er zullen gauw nieuwe verschijnen. Het is belangrijk dat u uw nieuwe hulstboompje tijdens de zomermaanden vochtig houdt en hem in het voorjaar van organische mest voorziet.

                                                  

 Snoeien

Soms wordt er bij hulst vormsnoei toegepast, maar eigenlijk is dat niet echt nodig. Als je toch wilt snoeien, kun je dat het beste na de bloei doen ( juli/augustus). Een gemengde laag van rijshout, turf en blad over de wortels gelegd, helpt hem onbeschadigd te overwinteren.

 

Soorten

Er zijn ongeveer 30 variëteiten.

Eén daarvan is Ilex Crenata, de Chinese Hulst. Hij heeft kleiner blad en wordt ook minder groot. Hij blijft een struik en lijkt een beetje op de buxus. Hij draagt zwarte bessen.

Gele bessen heeft  Ilex Bacciflava.

Naast de gewone of groene Hulst zijn er ook bonte soorten, d.w.z. dat de bladeren geel of wit gerand zijn, b.v. Ilex ‘ Aurea Marginata’.ilex Lawsoniana heeft eirond en groengeel gevlekt blad.

Ilex x altaclerensis groeit snel en draagt veel bessen, evenals Ilex polycarpa. Voor de kleine tuin is een klein blijvende hulst zonder dorens aan te bevelen, b.v. Ilex aquifolium ‘Scotica’.

Ilex glabra (winterbes of inktbes) is een Noord-Amerikaanse soort met vrijwel gave bladeren en zwarte vruchten.

Een economisch belangrijke soort is Ilex paraguariensis, die in Zuid-Amerika inheems is. Deze soort levert de maté, een in Zuid-Amerika zeer geliefde theesoort, die een meer opwekkende werking heeft dan de thee die in Europa gedronken wordt. De matébladeren worden van zowel wilde als van gekweekte bomen geoogst.

 

 

 

 

Gebruik

Hulsthagen werden vroeger als weerhagen tegen dieven en vijanden aangeplant, maar ook om het vee op het weiland de houden.

Het hout van hulst wordt graag gebruikt voor draaiwerk, b.v. voor het vervaardigen van schaakstukken.

Lees ook Beschermende hulst

Startpagina