Kwee

(Kweeappel, kweepeer)

 

Cydonia oblonga (bot.)

Quine, quince, golden apple (Eng.)

Cognassier(s), coudonnier (Frans)

Apfel-Birnenquitte, Fruchtquitte (Duits)

 

Rosaceae - roosfamilie

 

Sinds de oudheid is deze fruitboom al in cultuur. Het is een langzame groeier die vanuit de struikvorm tot een kleine boom (ca.8 m) uitgroeit. Hij heeft prachtige, zachtroze bloemen en omgekeerd eivormige, welriekende vruchten. Onder gunstige omstandigheden kan kwee 50 jaar oud worden.

 

Herkomst

Landen van oorsprong zijn West - en Centraal-Azië. Kwee werd door de Romeinen vanuit Kreta en Griekenland naar Europa gebracht. Daar waren kweeën bekend onder de naam “Mélon kydonion” wat betekent: appel uit een streek van Kreta.

In Armenië en Klein-Azië komt de kwee nog in het wild voor. Hij heeft daar kleine, gele vruchtjes. Kwee werd ca. 3000 jaar v.Chr. veredeld tot een ras met grote vruchten.

Mythologie

In het oude Griekenland was kwee het symbool voor liefde, geluk, vruchtbaarheid, wijsheid, schoonheid en eeuwigheid. In de Griekse mythologie is de kweeappel de vrucht van het noodlot, speelgoed van de goden en halfgoden. Hij was de vrucht van Aphrodite (godin van schoonheid en liefde) en Gaia (Godin van de aarde). De Trojaanse prins Paris overhandigde Aphrodite een kweeappel (de gouden appel), want hij had haar gekozen als mooiste aller godinnen. Zij  'schonk' hem als beloning de mooie Helena, waardoor de Trojaanse Oorlog veroorzaakt werd.

Een Griekse bruid hield bij haar huwelijk een kweepeer in haar hand  als symbool van haar plicht, haar echtgenoot liefde en geluk  te schenken.

Plantkenmerken

De kweebladeren zijn eivormig, ca.1-2 cm lang en viltig. Van mei tot juni bloeit  kwee met grote, decoratieve, witte tot zachtroze bloemen, die zich in september/oktober tot peer- of appelvormige, gele, iets viltige, aromatische, harde en wrange vruchten ontwikkeld hebben. Het Engelse woord quince betekent zuurpruim.

Over de bloemen zeggen de Chinezen, dat zij de “kleur der roze wolken van de schemer”hebben. De bladeren zijn vrij groot en aan de onderzijde dicht viltig behaard.

De rassen zijn zelf-fertiel, .d.w.z. zelfbestuivend. Het hebben van één ras garandeert dus al vruchtzetting. Voor de bestuiving zorgen hommels en bijen.

Planttips

Wanneer je bij een kwekerij een kwee wilt kopen, vraag dan informatie over soort, gevoeligheid voor ziektes en bevriezing, soort, vruchten, bestuiving enz., zodat je later niet voor verrassingen komt te staan. Je kunt een kwee kopen als struik, halfstam- of leiboom. Hij moet in ieder geval winterhard zijn.

Als je meerdere kweeën wilt planten, dan moeten deze 4 à 5 m uit elkaar staan. De jonge boom moet beslist aan een boompaal vastgezet worden.

Kwee houdt van luwte en zon, lichte, vochtige, iets kleiige grond. De beste planttijd is het voorjaar, omdat jonge boompjes vaak van de winterse vorstperioden te lijden hebben. Kwee mag niet te diep geplant worden. De bovenste wortel zou maar net onder de grond moeten zitten. De boomspiegel moet onkruidvrij gehouden worden. U kunt hem bedekken met mest, compost en blad  ook tegen uitdroging in de zomer en bevriezing in de winter. Voor een gezonde groei heeft kwee jaarlijks één keer organische mest nodig.  Stikstofmeststoffen kunnen schimmelziekten veroorzaken.

 

Ziektes

Kwee heeft er zelden last van. Soms komen verdrogingziekte(monilia), meeldauw, bladvalziekte en bacterievuur voor, afhankelijk van het ras. Als de herfst erg nat is, kan wel eens rot optreden. Dat is dan een kwestie van snel oogsten. Bij een droge herfst kun je de vruchten zo lang mogelijk laten hangen. Wanneer je hen met steel plukt, kunnen zij tot nieuwjaar bewaard worden.

 

Gebruik

Van de kweevruchten kun je gelei, compote, chutney, aromatische likeur en sap maken. Het sap van in honing ingelegde kweeappels noemde men vroeger “melomeli”, waaruit het ons bekende woord ‘marmelade’ ontstaan is. Rauw is het vruchtvlees hard en wrang. Pas gekookt en gezoet komt het bijzondere aroma tot zijn recht. Het witte vruchtvlees wordt dan meestal roze of rood.

De medicinale waarde van kwee werd in de oudheid hoger geschat dan die van appels. Hij werd vaak als medicijn tegen ontstekingen van de slijmvliezen gebruikt en om wonden te genezen.

De vruchten hebben een doordringende geur. Daarom is het raadzaam om hen niet bij ander fruit te leggen omdat dan alles naar kwee gaat ruiken. Je kunt hem het beste op een laagje stro apart op een luchtig plekje bewaren. tak met bloemen

 

Snoeien

Een volwassen kwee kun je na de bladval tot maart snoeien. Het gaat dan om uitdunningsnoei die je toepast om licht in de boom te brengen. Kwee vormt bloemen altijd aan de top van het voorjarige hout.

De eerste jaren bij de opkweek, zou je moeten proberen een goed gestel te laten vormen. Dit doe je door de verlengingen van de gesteltakken voor de helft terug te nemen op een naar buiten staand oog (bladknop). Je verwijdert de overtollige takken of neemt deze terug met het doel, voldoende licht en lucht in de gestelvorm te verkrijgen.

Op latere leeftijd hoef je alleen maar uit te dunnen en neerhangende takken te verwijderen.

Soorten

Van de va. 25 variëteiten noem ik de volgende:

Champion, Le Bourgeant, Bereczki, Portugal, Randa  zijn zelfbestuivend, d.w.z.  je hoeft maar één boom te planten. De meeste andere soorten zijn van kruisbestuiving afhankelijk, hebben dus voor vruchtontwikkeling twee bomen nodig.

Startpagina        Loofbomen