Moerbei

Morus  (bot.)

Mulberrybush, silkworm mulberry (Eng.)

Maulbeerbaum (Duits)

Mûrier  (Frans)

 

Moraceae - moerbeziefamilie

Morus nigra

 

De moerbei is één van de bijzondere bomen die we in tuinen kunnen aantreffen. Omdat zij zeer oud kunnen worden (500 jaar of ouder) komen er op oude boerenerven en in kloostertuinen nog zeer oude exemplaren voor. Hoe ouder de boom is, hoe grilliger en schever de groeiwijze wordt.

 

Herkomst

De moerbei is een oude cultuurplant in Oost-en West-Azië. De bladeren van de witte moerbei zijn namelijk het favoriete voedsel voor de zijderups is. Zijde was in China ooit één van de belangrijkste exportproducten. Ook in Zuid-Europa werd hij voor dit doel geteeld.

 

Naamgeving

Het woord morus is afgeleid van de Griekse naam  moron voor de zwarte moerbei. De Romeinen hebben voor zijn verspreiding in Europa gezorgd.

vrouwelijke bloeiwijze    mannelijke bloeiwijze

 

Soorten en hun kenmerken

De witte moerbei (Morus alba)  is een 10 tot 15 m hoge fruitboom met een ronde kroon. Vaak groeit hij struikachtig. Hij heeft een open kroon met warrige vertakking. Uiteindelijk kan hij 5 m breed worden. Het is breed eirond tot hartvormig en heldergroen. De rand is grof gezaagd. De mannelijke bloemen zijn1,5 -3 cm lange lichtgroene katjes die in mei verschijnen. De vrouwelijke bloemen zijn gesteelde hoofdjes. Hieruit ontwikkelen zich braamachtige, rode schijnvruchtjes die een kleine noot omsluiten. Vogels zijn er dol op!! De witte moerbij is eenhuizig.

bessen van de witte moerbei

Hoewel deze aparte boom bij ons dus niet inheems is, doet hij het hier uitstekend.

Hij is ook geschikt als leiboom.

De zwarte moerbij  (Morus nigra) is een struik of middelgrote boom. De dichte kroon bestaat uit korte, knoestige en grillig groeiende takken. Bij oudere exemplaren is de stam vaak krom gegroeid. Het brede, eironde of hartvormige blad is glanzend groen en aan de bladtop toegespitst. Hij wordt bij ons geplant voor de sier of de oogst van de smakelijke rode tot zwartrode, zoete vruchtjes.

De Japanse moerbei (Morus bombycis) speelt nog steeds een belangrijke rol bij de teelt van zijderupsen in Japan. Het is een kleine, meerstammige boom met lange twijgen, hartvormige, donkergroene bladeren en zwarte, frambozenachtige, zoete bessen.

Morus alba 'Pendula' is een cultivar die niet hoger wordt dan 6 m. De takken groeien aanvankelijk loodrecht naar beneden, later meer inde breedte. De witte, soms roodachtige vruchten zijn eetbaar, maar flauw van smaak.

Morus alba 'Pyramidalis' heeft een zuilvormige groeiwijze. De takken groeien min of meer strak omhoog. De kleine witte eetbare vruchten zijn licht zoet van smaak.

bessen van de zwarte moerbei

In Japan groeien er in het wild ca. 700 soorten, waarvan er 21 gecultiveerd worden. In India is  Morus alba var. multicaulis vanwege zijn snelle groei en dikke, zachte bladeren de voor de zijderupscultuur belangrijkste soort.

Er bestaat ook een Russische variëteit, Morus alba var.tartarica. Hij is winterhard, gedijt uitstekend ondanks verwaarlozing en wordt graag als windbreker geplant in de Great Lakes Region van de V.S. Zijn bessen zijn alleen voor vogels genietbaar.

 

Waarschuwing!

Ik zou je willen afraden om een moerbei in de buurt van verharding te planten omdat daarop de rijpe vruchten uiteen spatten en onuitwisbare vlekken achterlaten. Ze zijn niet in één keer rijp, maar van augustus tot september.

 

Gebruik

Van de rijpe vruchtjes kun je jam of wijn maken. Sommige mensen eten de bladeren gestoofd als groente of voeren hen aan het vee.

Van het hout worden hockeysticks, tennis - en badmintonrackets of meubels vervaardigd. In China gebruikt men de bast voor de papierfabricage.

 

De takken kunnen als bindmateriaal of voor het vlechten van manden gebruikt worden.

Het sap van de vruchten zou helpen bij de bestrijding van tumoren, astma, bronchitis, hoofdpijn, epilepsie, slangenbeten en brandend maagzuur.

Japanse moerbei

 

Plantadvies

Op vruchtbare, lichte zandgrond zal de moerbei het goed doen. Een beetje kalk en regelmatige bemesting met stalmest zullen de groei bevorderen.

De beste planttijd is het najaar. Als vruchten wilt oogsten, moet je een tweehuizige of een mannelijke en een vrouwelijke moerbei planten. Zorg voor een ruim plantgat dat je met compost vult. De wortels van de Moerbei zijn zeer kwetsbaar, dus het planten moet zorgvuldig gebeuren.

In het begin zal hij snel groeien. De nieuwe scheuten kun je in de winter het beste toppen. Hier worden in het voorjaar nieuwe loten gevormd, en die zullen bloemen en vruchtjes dragen.

Vermeerderen kun je de moerbei het gemakkelijkst door te stekken. Dat gaat als volgt: je knipt in mei takken in stukken van 22-30 cm en zorgt ervoor dat er minstens 3 knoppen aan zitten. Die stop je in vochtige aarde. De takjes zullen gauw wortelen. Als het lukt, zullen zij in 6 weken een lengte van 75 cm  bereiken.

 

De moerbei is ongevoelig voor ziektes en ongedierte.

 

Startpagina