Osagedoorm

Maclura pomifera (bot.)

Osage orange, hedge apple (Eng.)

Bois d ‘arc (Frans)

Milchorangenbaum, Osagedorn (Duits)

 

Moraceae – moerbeifamilie

 

Osagedoorn is een aparte boom voor een grote tuin. Hij staat het mooist als solitair op een gazon. Als volwassen boom heeft hij een brede kroon met veel blad. Hij biedt een prettige schaduwplek in warme zomers, want hij houdt ook insecten op een afstand. Hij hoort bij de moerbeifamilie, d.w.z. dat de zijderupsen de bladeren wel lekker zouden vinden. Maar ja, die hebben we hier niet. De bloemen zijn onopvallend, maar de donkerbruine schors is met zijn vele scheuren erg decoratief.

 

Naamgeving

Het woord osage is afgeleid van de Osage-Indianen die aan de Europese pioniers stekjes schonken of verkochten waardoor begonnen werd met het cultiveren van deze boom als doornige haagplant om het vee tegen roofdieren te beschermen. Hoe de botanische naam maclura tot stand is gekomen, is een beetje merkwaardig. Oorspronkelijk noemde men deze boom in Amerika osage orange tree, maar de Duitse botanicus Camillo Karl Schneider beschreef deze boom in zijn boek Illustriertes Handbuch der Laubholzkunde als Maclura pomifera, om hiermee zijn vriend William Maclure, een Amerikaanse geoloog te eren. Deze naam heeft zich doorgezet. Pomifera is afgeleid van het Latijnse woord pomifer wat appeldragend betekent.

vrouwelijke bloem    mannelijke bloem    onrijpe vrucht en bladeren

Plantkenmerken

Osagedoorn is een bladverliezende loofboom die in het land van herkomst 15 m hoog en 12 m breed kan worden. De schors is donkerbruin met veel scheuren. De kroon is open en onregelmatig en de takken zijn bezet met doornen. De bladeren zijn ovaal, donkergroen en glanzend aan de bovenzijde en licht behaard aan de onderzijde. Osagedoorn is tweehuizig, je hebt dus mannelijke en vrouwelijk bomen. De mannelijke bloemen staan in korte aren. Uit de gele, onopvallende vrouwelijke bloemen ontwikkelen zich rimpelige, lichtgroene schijnvruchten die zo groot als een meloen kunnen worden. Met toenemende rijpheid kleuren zij geelgroen en geuren dan licht naar sinaasappel. Helaas zijn ze door hun bittere smaak voor menselijke consumptie niet geschikt.

rijpe vruchten

 

Herkomst

Osagedoorn is inheems in het Zuiden van de V.S. 1804 stuurde Meriwether Lewis stekjes van deze boom naar president Thomas Jefferson. Deze stimuleerde boeren om hem als haag in geheel USA te planten om zo het vee tegen ongewenste indringers te beschermen.

 

Gebruik

Osagedoorn plantte men vroeger las hoge, ondoordringbare, stekelige hagen rond weilanden om het vee tegen roofdieren te beschermen. Dit gebruik eindigde met de productie van prikkeldraad.

Tegenwoordig wordt het zeer harde en duurzame hout gebruikt voor palen.

De Noord-Amerikaanse Indianen gebruikten vroeger, voordat de Europeanen kwamen, het hout voor hun knotsen bogen. Daarom wordt deze boom in Amerika ook wel eens bowwood genoemd.

De wortels van osagedoorn zijn licht oranje van kleur en dienden vroeger als kleurstof. De schors bevat tannine wat men gebruikte om leer te looien. schors van de osagedoorn

De boom zou ongewenste insecten op een afstand houden en het hout niet aangetast worden door houtworm of zwam.

De vruchten worden tegenwoordig alleen door eekhoorntjes open geknaagd om bij de zaden te komen. Andere dieren vinden hem blijkbaar niet lekker. Men vermoedt dat zij vroeger door de praeriemammoet, de mastodont en de reuzenluiaards gegeten werden. Deze dieren zijn intussen uitgestorven.

Het sap van de vruchten kan men gebruiken om ongewenste insecten te weren.

Medicinaal gebruik: thee van de wortels tegen oogontstekingen.

 

Standplaats

Osagedoorn staat het liefst in volle zon op een ruime plek waar zich zijn kroon goed kan ontplooien. Het maakt niet uit op welke grondsoort. Hij kan goed tegen droogte. Op jonge leeftijd is osagedoorn gevoelig voor vorst. Je kunt hem beschermen met jutezakken of r

Snoeien

Aangezien tijdens vorstperiodes takken kunnen bevriezen, moeten deze na de winter weggesnoeid worden. Het is aan te bevelen om hiervoor handschoenen te dragen tegen de dorens en het irriterende melksap. Verder hoeft hij niet veel gesnoeid te worden.

herfstkleur

 

 

Ziektes en ongedierte

Daar heeft de osagedoorn geen last van.

 

Startpagina