Toverhazelaar

 

Hamamelis (bot.)

Witchhasel (Eng.)

Zaubernuß (Duits)

Hamamélis de Virginie, café du diable, noisetier sorcières (Frans)

 

Hamameliaceae – toverhazelaarfamilie

 

Eén van de mooiste winterbloeiers is de toverhazelaar die met een overvloed van clusters gele, rode, witte of roodbruine bloemen minstens een maand lang bloeit en de vorst weerstaat. De bloemblaadjes krullen op bij mist, regen of kou, om zich te beschermen, maar bevriezen niet. Zodra de zon schijnt zullen ze zich weer ontvouwen. De bloemen zitten heel dicht op de takken. Zij worden door de wind bestoven. Het gebrek aan bladeren is hierbij een voordeel.Hamamelis mollis

 

Herkomst en naamgeving

Bij de familie hamameliaceae horen ca. 6 soorten, waarvan 3 inheems zijn in oostelijk Noord-Amerika en 3 in Oost-Azië. Bijzonder attractief is Hamamelis japonica, die 1862 door de Nederlandse arts en botanicus  Philip Franz von Siebold in Europa ingevoerd werd.

Het woord hamamelis is afgeleid van de Latijnse woorden hamatus (haakvormig) en melum (appel), wat betrekking heeft op de vorm van de vruchten.

 

Plantkenmerken

De toverhazelaar is een bladverliezende heester of kleine boom met variabele bladvorm, beharing en bloemkleur. Groeivorm en bladeren lijken op die van de hazelaar. Kort voor of tijdens het bladverlies verschijnen in de bladoksels kluwen kleine gele bloemen die elk vier lange kroonblaadjes hebben. De zaaddozen rijpen pas in het jaar daarop.

 Hamamelis 'Ruby Glow'

 

Soorten

Geelbloeiende soorten, die in januari/februari bloeien zijn:

De Japanse toverhazelaar (Hamamelis japonica), de Chinese Toverhazelaar, (Hamamelis mollis) en de kruising Hamamelis x intermedia.

 

Rood- bronsrood bloeiende soorten, die in januari/februari bloeien zijn:

Hamamelis x intermedia ‘Diane’, ‘Feuerzauber’, ‘Ruby Glow ‘ en ‘Jelena’. De mooiste onder deze roodbloeiende toverhazelaars is Hamamelis.x intermedia ‘Diane ‘ uit het arboretum Kalmthout. Robert en Jelena de Belder, scheppers van dit bijzondere arboretum, noemden hem naar hun dochter Diane.

Er is ook een witbloeiende soort van Hamamelis japonica.

De Amerikaanse toverhazelaar Hamamelis virginiana bloeit met zeer kleine bloemen tegen de tijd dat de bladeren beginnen af te vallen.

 

De Chinese toverhazelaar heeft grote, gele, geurende bloemen en zacht behaarde bladeren die groter zijn dan die van soortgenoten. Hij kan 3 m hoog worden.Hamamelis x intermedia 'Jelena'

De Japanse toverhazelaar heeft kleiner blad en licht geurende bloemen. Kenmerkend is de bruinrode voet van de felgele bloemen. Hij kan 5 m hoog worden. Dan kun je hem een kleine boom noemen.

De hoofdbloeitijd van de meeste hamamelissoorten valt in januari/ februari.

Na de bloei verschijnen de grijsgroene bladeren, die sterk op die van de hazelaar lijken. Tijdens de zomer zijn zij krachtig groen en in de herfst bronsgeel.

 

Standplaats

De toverhazelaar is een sieraad voor de tuin zowel in de winter als ook in het najaar. Onder gunstige omstandigheden kan hij 50 jaar oud worden. Hij is een langzame groeier en heeft veel ruimte nodig. Hij groeit vrij breed uit met bijna horizontale takken.

Zijn schoonheid komt het meest tot zijn recht als hij solitair op een grasveld staat, maar ook in combinatie met groenblijvende heesters of roodbladige hazelaars. Hamamelis x intermedia 'Diane'

 

Gebruik

Hamamelissoorten hebben al lang medische betekenis. Al in 1870 constateerde de Amerikaan T. Pond dat de Indianen met een aftreksel van hamamelistakken brandwonden, abcessen, haemoriden en allerlei soort wonden behandelden. De toverhazelaar is rijk aan looistoffen, flavonoïden en etherische oliën.

Geneesmiddelen op basis van hamamelisbladeren worden o.a. voorgeschreven bij acute diarree, lichte huidverwondingen, eczeem, spataderklachten en een gevoelige huid.

Hamamelis is de toverplant van de Noord-Amerikaanse Indianen. Uit plantdelen die men in een kom gooide, ontving men advies voor ondernemingen en besluiten die genomen moesten worden. Vorkvormige takken werden als wichelwoede gebruikt om water op te sporen. Hamamelis x intermedia 'Jelena'

.

Plantadvies

De toverhazelaar prefereert een plek in de zon of halfschaduw en middelzware, liefst wat lemige grond. Maar hij doet het ook goed op zure zandgrond. Wanneer de groeivoorwaarden optimaal zijn, kan hij 3-5 m hoog worden.

Vermeerderen kun je hem het beste door afleggen, d.w.z. dat je een sterke, liefst jonge tak naar beneden buigt en met een stevige draadbeugel tegen de grond vastzet. De tak zal gaan wortelen, en kan dan van de moederboom afgeknipt worden.

De toverhazelaar zal je dankbaar zijn als je hem in maart (dus na de bloei) en in juni met organische mest verzorgt, het liefst als het regent zodat de voedingstoffen goed via de natte grond de wortels bereiken.

urajiro-mansaku -een Japanse soort

Snoeien

Snoeien is nauwelijks nodig. Soorten met grote bloemen zijn vaak op een stam van Hamamelis virginiana geënt. De wilde opslag vanuit de wortel kunt je het beste regelmatig wegsnoeien omdat virginiana anders de overhand wint.

Snoeien kun je ook wanneer de toverhazelaar te groot geworden is. Het beste tijdstip is na de bloei en voordat het blad uitloopt. Ook kun je takken die elkaar kruisen, terugsnoeien tot op een gezonde, jonge scheut.

 

Ziektes

De toverhazelaar heeft nauwelijks last van ziektes of ongedierte. In natte zomers treedt wel eens meeldauw op.

 

       

Startpagina        Loofbomen