Populier, boom van leven en dood.

 

Populieren komen we in Nederland overal tegen: in parken, bossen, langs snelwegen, op weilanden, rond boerderijen enz. Zij groeien bij ons goed en werden en worden aangeplant omdat zij snel groeien en bruikbaar hout leveren. Het gebeurt zelden dat populieren oud mogen worden. Al gauw worden zij als gevaarlijk voor mensen gezien omdat sommige soorten ( b.v. de Canadese populier) takbreukgevoelig zijn. Maar sommige soorten zijn dat helemaal niet, b.v. de grijze en witte abeel en de ratelpopulier (esp). Zij bereiken nauwelijks de leeftijd van 30 jaar, terwijl zij honderd zouden kunnen worden.

 

Volgens de Griekse mythologie ontstonden populieren uit de Heliaden (kinderen van de zon), zusters van Phaethon, zoon van de zonnegod Helios. Op een dag reed Phaethon met zijn zonnewagen over de hemel. Hij reed veel te vlug zodat de paarden op hol sloegen en de wagen zo dicht bij de aarde kwam dat de rivieren uitdroogden. Het land verdorde en de steden verbranden. Om deze catastrofe te stoppen, strafte Zeus de roekloze jonge man doordat hij de bliksem op hem neer liet dalen. Phaethon stortte in de grote rivier Eridanus en verdronk. Door verdriet overmand, veranderden de Heliaden (Aegiale, Aegle, and Aetheria ) aan de oever van de rivier in zwarte populieren. De mensen uit de oudheid zagen in het plakkerige vocht van de bladknoppen de tranen der Heliaden ( zo beschreef het de Dichter Ovidius in zijn Metamorphosen).Phaeton met zijn zonnewagen    Door de bliksem getroffen   

 

Een ander verhaal gaat over de nimf Leuke. Toen zij voor zijn opdringerige toenaderingen vluchtte, werd zij door de godin Persephone in een zilverpopulier (populus alba) veranderd. Daardoor bleef haar verkrachting bespaard. nimf Leuke

Zwarte populier en zilverpopulier werden beide in verband gebracht met de dood. De ťťn als symbool van nacht, verdriet en verlies, de ander als licht, verlossing, bevrijding.

Populieren staan in verband met der onderwereld, met herinneringen en verleden tijd. Zwarte populieren waren gewijd aan de doodsgodin Hekate, witte abelen aan Persephone, godin van de wedergeboorte.

De Griekse held Hercules bekranste zich met bladeren van de zwarte populier. Zijn zweet kleurde de onderzijde van het blad wit.

De witte abeel werd vaak aangeplant in streken waar veel slangen leefden, omdat deze boom de aartsvijand was van de slang en ook slangenbeten kon genezen.

Homerus noemt de populier verschillende malen in zijn geschriften. Voor de Ida-grot op Kreta, waar Zeus zijn eerste levensdagen doorbracht, stond een heilige populier.

Medea, beschermster van alle toverplanten, gebruikte de populier vaak bij haar toverkunsten.

 

De esp of ratelpopulier

In de oudheid was de esp boom van de helden. Een kroon van espenblad verleende hen kracht niet allen om de onderwereld te bezoeken, maar ook om behouden terug te keren. Kronen van espenblad die in graven gevonden werden, duiden er op dat men geloofde dat zij zouden helpen om herboren te worden. zilverpopulieren

Aspis, het Griekse woord voor esp, betekent schild. Grieken en Kelten vervaardigden bij voorkeur hun schilden uit espenhout omdat het licht was. Deze schilden waren meer dan een fysieke barriŤre tussen de krijger en zijn vijand. Zij bezaten magische, beschermende kwaliteiten. Daarom plantte men ook graag ratelpopulieren in nederzettingen.

De Latijnse naam voor esp is Populus tremula, de trillende populier. Ook andere populiersoorten hebben bladeren die gemakkelijk bij de lichtste bries bewegen. Maar de bladeren van de ratelpopulier, die eigenlijk niet ratelen, maar zachtjes ruisen of fluisteren, doen dat door hun ronde vorm en lange stelen nog gemakkelijker. Ik zou deze populier veel liever fluisterpopulier willen noemen. Je kunt dit geluid ook associŽren met het geluid van lichte regen die op de bladeren valt.

In vele culturen en godsdiensten associeert men de wind met de stem van de boomgeest, die mensen tot meditatie inspireert. In legenden verdwenen mensen die zich in de nabijheid van een esp bevonden, naar het land van de feeŽn.

 

Voor de mensen in de Schotse Hooglanden, waar men de esp critheann (spreek cree-an) noemt, was de esp een magische boom. Wanneer men een espenblad onder zijn tong legde, kon men beter uit zijn woorden komen. Dat was een geschenk van de feeŽnkoningin. Er ruste een taboe op het gebruik van espenhout voor hengels, landbouwgereedschap en de bouw van een huis, want het was net als de vlier een feŽenboom, die niet gekapt mocht worden. Helaas is dit respect voor bomen als esp en vlier door de kerstening verloren gegaan. Het geloof in feeŽn was duivels. Men beweerde dat de esp trilde van schaamte omdat het kruis waaraan men Christus gekruisigd had, van espenhout gemaakt was. (Van taxus en eik beweerde men trouwens hetzelfde). Daardoor werd deze heilige boom tot iets waar men bang voor moest zijn.

Een esp of Ďfluisterpopulierí is een boom waar je heel aandachtig naar zou kunnen kijken en luisteren. Misschien hoor of voel je dan iets van de bomengeest die jou rust geeft en eventueel een antwoord op een brandende vraag.

 

Botanische informatie over de populier

 

Startpagina